ĐẠO PHẬT – NỀN GIÁO DỤC VỀ TÌNH THƯƠNG VÀ TRÍ TUỆ VĨ ĐẠI TRONG LỊCH SỬ

Đạo Phật là một nền giáo dục về tình thương và trí tuệ vĩ đại nhất trong lịch sử nhân loại, đã tạo nên nền văn hóa nhân bản toàn diện và đa phương trên 2.500 năm qua. Qua đó người con Phật chúng ta có thể tự hào xác nhận rằng: Ảnh hưởng của đạo Phật thật là sâu sắc và trùm khắp trong suốt quá trình tiến bộ của loài người.
Bắt nguồn từ phương Đông, đạo Phật đã và đang chinh phục, cảm hóa người phương Tây một cách sâu lắng nhẹ nhàng. Giáo sư sử học Rhys Davids đã từng phát biểu: “… Tôi đã quan sát mọi hệ thống của các tôn giáo trên thế giới, tôi đã khám phá ra rằng không một tôn giáo nào có thể vượt qua được về phương diện vẻ đẹp và sự quán triệt của Bát Chánh Đạo và Tứ Diệu Đế của đức Phật. Tôi rất mãn nguyện khi đã đem ứng dụng vào cuộc đời tôi theo con đường đó”.
Rất thú vị là không chỉ riêng GS. Rhys Davids, mà ngày nay, một bộ phận lớn người phương Tây đã thầm lặng quy ngưỡng đạo Phật với hy vọng đạo Phật sẽ làm nền tảng để họ giải quyết những bế tắc trong tư tưởng, trong đời sống tinh thần và định hướng cội nguồn tâm linh, họ còn kỳ vọng đạo Phật sẽ là một tôn giáo thiết thực hữu ích của toàn thế giới trong một tương lai không xa. Trên đà văn minh phát triển toàn cầu như hiện nay, sự tiến bộ vượt bậc của khoa học kỹ thuật đã gây nên sự mất thăng bằng về sinh thái, về văn hóa, tâm lý, đạo đức, tạo ra những khủng hoảng xã hội... Trước tình trạng này, nhà vật lý học Albert Einstein cho rằng: “Tôn giáo của tương lai sẽ là một tôn giáo toàn cầu, vượt lên mọi thần linh, giáo điều và thần học. Tôn giáo ấy phải bao quát cả phương diện tự nhiên lẫn siêu nhiên, đặt trên căn bản của ý thức đạo lý phát xuất từ kinh nghiệm tổng thể gồm mọi phương diện trên, trong cái nhất thể đầy ý nghĩa. Chỉ có đạo Phật mới đáp ứng đủ các điều kiện ấy”.
Thử hỏi, đạo Phật siêu nhiên - kỳ đặc - tối thượng như thế nào mà đã dành được thiện cảm và đã thu hút con người đủ mọi thành phần trong thời đại? Và chúng ta cũng có quyền tự hào trả lời rằng: “Đạo Phật hoàn toàn không phải là một tôn giáo có nền giáo lý mơ hồ mang tính áp đặt, mà đạo Phật chính là nền giáo dục về tình thương và trí tuệ vĩ đại nhất trong lịch sử nhân loại”
Đức Phật (Buddha) nghĩa là người Giác Ngộ, người Tỉnh thức, người đã Tận diệt tham sân si, và cuối cùng là người Giải thoát viên mãn.
Đạo Phật là con đường gian nan do chính đức Phật đi mới có chứ không phải là con đường có sẵn để Thái tử Tất Đạt Đa cất bước. Và con đường ấy đã được Thái tử Tất Đạt Đathực nghiệm, thực chứng sau đó mới thành tựu quả vị Phật – đạt bực Nhất Thiết Chủng Trí cùng mười danh hiệu cao quí mà Thiên - Nhân ca tụng tán thán, thành tựu vô lượng vô biên công đức. Quan sát và nhìn ra như vậy, người con Phật chúng ta có thể mạnh dạn đưa ra một phương châm sống:“Con đường giải thoát của mỗi bản thân phải do tự Phật tử chúng ta thực đi mới đến chứ không phải là con đường có sẵn mà đức Phật đã vạch ra – Những gì đức Phật đã dạy trong Tam tạng kinh điển, đó chỉ là tấm bản đồ chỉ đường mà thôi”
Như vậy muốn đạt được hạnh phúc chân thật miên viễn, trước hết chúng ta phải nương theo tấm bản đồ, ngay sau đó tâm chúng ta phải cất bước. Từ thực tế sinh động này, đạo Phật trở thành một phương thức sống, một lẽ sống, một lối sống. Có lẽ nhận chân ra điều này mà Giám mục Milman đã đưa ra nhận xét: “Càng ngày tôi càng cảm thấy Đức Thích Ca Mâu Ni gần gũi xiết bao trong tính cách và tôi đã chịu nhiều ảnh hưởng từ lối sống và giáo pháp của Ngài. Với tôi, Ngài là đường lối, là chân lý, là lẽ sống”.
Tính cách của đức Phật được thể hiện qua các kinh điển lưu lại vô số, điều này đã cho thấy, Ngài đã chỉ dạy những gì Ngài đã thực nghiệm và điều đó cực kỳ cần thiết cho đời sống giải thoát đau khổ của con người. Do vậy, nền giáo dục giải thoát và giác ngộ – từ bi và trí tuệ của đạo Phật không ở trong nghi lễ, không phải là triết học mơ hồ hay thần thoại xa vời, mà chính là ở trong lối sống tích cực một cách trí tuệ, cách ứng xử khoa học cẩn trọng và lành mạnh đối với bản thân, tình thương vô hạn giữa con người với con người và ý thức trách nhiệm cao giữa con người với thiên nhiên vũ trụ.
 Chính vì vậy mà đức Phật dạy ba mục đích chính rất rõ rệt trong kinh Trung A Hàm, nay xin mạo muội lược giảng:
1. Tự điều phục bản thân: Tự điều phục bản thân tức là từng bước làm chủ bản thân để chế ngự  tham, sân, si. Đương khi tự điều phục bản thân cũng có nghĩa là chúng ta đang chế ngự được tham dục, si mê, sân hận, ác ý, hơn thua, thị phi, phải quấy… Như vậy, tự điều phục mình có nghĩa là chúng ta đang phát quang cỏ dại để chúng ta tự tạo ra một con đường giải thoát trong tâm thức. Đó là khởi đầu của sự khai mở một cuộc sống tự do của bản thể (vốn tự do). Tự do là khát vọng muôn đời của nhân loại, là nhu cầu thiết yếu sau nhu cầu sinh tồn là ăn uống, nhưng bản chất của tự do với mỗi trường hợp và đối với từng cá thể thì không giống nhau. Khái niệm về mất tự do trong đạo Phật là sự bị trói buộc, bị vướng mắc vào dục vọng, sân hận, si mê, tà kiến… Do vậy khi tự điều phục mình, quyết chiến thắng bản năng dục vọng của mình tức là chúng ta đanh vươn tới chân trời tự do của bản thể.
Đức Phật cũng dạy rằng, con người có khả năng tự điều phục mình thì dù đang sở hữu lợi lộc, công danh, sự nghiệp, tình yêu... khi những cái ấy bị mất đi, thất bại, bị thay đổi, bị phản bội... thì người ấy vẫn an ổn, vững chãi, không bị ưu sầu phiền muộn, khóc than, phát cuồng, tự sát…
 
2. Sự thanh tịnh, an lạc: Khi một người bị chi phối, bị chế ngự bởi sự lo lắng, buồn rầu, sợ hãi thì họ không thể có an lạc. An lạc và hạnh phúc có hay không tùy thuộc vào thái độ tâm lý ổn định của con người. Một người mạnh khỏe và giàu có, nhưng trong lòng sôi sục dục vọng hay hận thù thì người ấy không thể có sự an lạc và hạnh phúc; một người đầy danh vọng và sự thành đạt mà trong lòng lo lắng bất an, sợ hãi chế ngự thì không thể có hạnh phúc được.
Đức Phật dạy rằng, một người đạt được sự thanh tịnh, an lạc là người khi có điều không vui đến, những điều lo âu, sợ hãi đến thì không bị chúng làm chi phối, vướng bận; rằng một người không bị chi phối, vướng bận với cái tư duy tham dục, sân hận và ác ý ; rằng một người đạt được các trạng thái thanh tịnh như sơ thiền cho đến tứ thiền.
Trong kinh Pháp Cú, đức Phật dạy:“Không có hạnh phúc nào lớn bằng sự yên tĩnh của tâm trí”. Đây là mục tiêu thứ hai của đạo Phật.
3. Giải thoát – niết bàn: Đây là mục đích tối hậu của mọi người Phật tử: Chấm dứt mọi đau khổ, thoát ly sanh tử, luân hồi, thành tựu trí tuệ viên mãn. Nỗi khổ thật sự và lâu dài chính là vô minh, niềm hạnh phúc chân thật là vĩnh cửu là sự chấm dứt vô minh, đó là đáo bỉ ngạn, là “vô minh diệt vô sanh”.
Mục đích đó có thể chia làm hai phần. Đó là mục đích gần và mục đích xa. Gần là sự vươn tới đời sống tự do và hạnh phúc, xa là đạt đến an lạc vĩnh cửu niết bàn. Giáo pháp của Phật giúp con người kềm chế, làm chủ bản thân. Đây là bước đầu, là nền tảng của mọi đức hạnh, mọi tiến bộ, từ đó thực hiện sự thanh tịnh và an lạc của tâm linh, chuyển hóa toàn bộ đời sống đã từng mang bất an ổn và hạnh phúc. Nói mục đích gần và xa là để dễ hiểu, thực ra cả hai là một. Thực hiện được tự do tự chủ là đưa đến an lạc, hạnh phúc. Có được an lạc, hạnh phúc dẫn đến giải thoát niết bàn. Niết bàn được thực hiện ngay cõi đời này.
Đạo Phật không có hệ thống tín điều, không lấy tín điều làm căn bản như hầu hết các tôn giáo. Đức tin của đạo Phật luôn đi đôi với cái “thấy”, một trong những định nghĩa về giáo pháp là “đến để mà thấy”, chứ không phải “đến để mà tin”. Vì vậy, chánh kiến luôn đứng đầu trong các đức tính. Lời Phật dạy cho dân Kàlama được các nhà học giả phương Tây coi là bản tuyên ngôn về tự do tư tưởng của nhân loại: “Này các Kàlama, đừng để bị dẫn dắt bởi những báo cáo, hay bởi truyền thống, hay bởi tin đồn. Đừng để bị dẫn dắt bởi thẩm quyền kinh điển, hay bởi lý luận suông, hay bởi suy lý, hay bởi sự xét đoán bề ngoài, hay bởi vì thích thú trong những lý luận, hay bởi những điều dường như có thể xảy ra, hay bởi ý nghĩ đây là bậc Đạo sư của chúng ta. Nhưng này các Kàlama, khi nào các ông biết chắc rằng những điều ấy là thiện, là tốt, hãy chấp nhật và theo chúng” (Tăng Chi II). Bác bỏ các tín điều và đức tin mù quáng, khuyến khích tự do phân tích, khảo sát, đó là một đặc điểm của Phật giáo.
Đạo Phật với chủ trương luật nhân quả, nghiệp báo đã nói lên tinh thần trách nhiệm cá nhân và cộng đồng trước sự đau khổ và hạnh phúc của chính mình. Đức Phật dạy: “Chính ta là kẻ thừa kế của hành động của ta, là người mang theo với mình hành động của mình” (Tạp A Hàm, 135).
Đức Phật không phải là đấng thần linh ban cho ta sự thay đổi hoàn cảnh hay tình trạng khốn đốn của mình. Đức Phật tuyên bố : “Như Lai chỉ là người chỉ đường, mỗi người phải tự đi đến, không ai đi thế cho ai được”. Công trình khơi mở kho tàng tri kiến Phật là công trình của mỗi cá nhân. Con đường tự lực ấy được Đức Phật dạy như sau : “Này các Tỳ kheo, hãy tự mình thắp lên nguộc đuốc của chính mình, thắp lên với một pháp nào khác. Hãy tự mình làm chỗ nương tựa của chính mình, nương tựa với chánh pháp, đừng nương tựa với một pháp nào khác” (Trường A Hàm I). Tinh thần tự lực mang tính triệt để nhân bản này là một đặc tính của đạo Phật.
Chúng sanh còn khổ thì đạo Phật còn vai trò và vị trí ở cuộc đời; đạo Phật thường được gọi là đạo từ bi, đạo cứu khổ. Ở đâu có đạo Phật, ở đó có tình thương, ở đó hận thù được hóa giải. Bởi lẽ phương châm tu tập của Phật giáo là từ, bi, hỷ, xả, còn gọi là Tứ vô lương tâm. Người Phật tử lấy từ, bi, hỷ, ả làm nền tảng cho sự phátt riển thánh hạnh; tâm từ bi được coi là tâm Phật.
Trong quá trình truyền giáo, đạo Phật chưa bao giờ gây chiến tranh hay đổ máu, thông điệp tình thương cứu khổ, giúp đời đã được Đức Phật tuyên thuyết ngay từ thời kỳ sơ khai thành lập Giáo đoàn: “Này các Tỳ Kheo, hãy du hành vì hạnh phúc cho quần chúng, vì lòng thương tưởng cho đời, vì lợi  ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư Thiên và loài ngưòi”.
Nhờ tinh thần không chấp thủ nên thái độ của đạo Phật rộng rãi, bao dung, tinh thần tu tập của người Phật tử rất thoáng. Trong Trung Bộ Kinh,  đức Phật ví dụ giáo pháp như chiếc bè để qua sông, không phải để nắm giữ; chánh pháp cũng như chiếc bè, chánh pháp còn phải xả, huống chi là phi pháp. Kinh Kim Cang cũng ghi: “Cái gọi là Phật pháp tức chẳng phải là Phật pháp nên gọi là Phật pháp”.
Sự có mặt của đạo Phật đã đem lại nguồn khí mới cho xã hội Ấn Độ thời ấy, đã mở ra một lối thoát cho con người trước những bế tắc, những khủng hoảng về xã hội, về tư tưởng triết học và đạo học. Lời tán dương đức Phật của người đương thời còn ghi chép lại đã chứng minh điều đó: “Thưa ngài Cồ Đàm, thật vi diệu, như người dựng đứng lại những gì bị quăng ngã xuống, phơi bày ra những gì bị che kín, chỉ đường cho người bị lạc hướng, đem đèn sáng vào trong bóng tối để cho ai có mặt có thể thấy”.(Kikàya).
Trải qua hơn 2.500 năm, đạo Phật đã được thử thách, cọ xát với thời gian và không gian; giá trị, tác dụng của đạo Phật vẫn như xưa. Ngày nay, trước tiến bộ văn minh vật chất quá độ đã xô đẩy con người vào trong hố thẳm của tham vọng, hận thù. Chiến tranh vẫn diễn ra khốc liệt trên thế giới, nghèo đói, bệnh tật, thiên tai vẫn đe dọa đời sống của nhân loại. Càng văn minh, con người càng có nhiều nỗi lo lắng, sợ hãi mới: nạn nhân mãn, ô nhiễm môi trường, hủy diệt sinh thái, áp lực kinh tế xã hội đè nặng lên trên tâm trí của con người tạo nên ức chế tâm lý, băng hoại về đạo đức làm mất thăng bằng giữa đạo đức và hưởng thụ. Đạo Phật với con đường thoát khổ thiết thực, nhân bản, với phương châm từ bi hỷ xả xóa bỏ chấp thủ, hận thù sẽ tiếp tục sứ mệnh hóa giải khổ đau cho nhân loại.
Tất cả chúng sanh đều có Phật tánh, đều có khả năng giác ngộ, có khả năng thực hiện niềm hạnh phúc chân thật trên cõi đời này. Đó là lời dạy của đức Phật.
Tiểu Hội Khánh

Tin khác:
Trang ( 1/2) : 1 | 2
   Tư tưởng Phật giáo
Bình Dương: Chùa Hội An trang nghiêm tổ chức Đại lễ kỳ siêu Tiết Thanh minh

Hằng năm, cứ vào khoảng tháng 3 âm lịch có một ngày lễ gọi là Tiết Thanh Minh. Lễ hội mang ý nghĩa hết sức đặc biệt của nhân dân Việt Nam thể hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, một đạo lý mang tính nhân văn sâu sắc trong đời sống tâm linh của người Việt từ bao đời nay. Đây là một trong những ngày lễ quan trọng của người Việt, là dịp để con cháu “đền ơn đáp nghĩa” và tưởng nhớ công ơn của tổ phụ, của những người đi trước, và là sợi dây liên kết tâm linh giữa những người sống và người đã khuất.

Bình Dương: Ban Thường trực Ban Trị sự Phật giáo tỉnh họp thường kỳ, thảo luận chuẩn bị An cư Kiết hạ PL.2566

Sáng ngày 02/4/2022, tại Trung tâm Văn hoá Tượng Phật Niết Bàn - chùa Hội Khánh (phường Phú Cường, TP. Thủ Dầu Một), Ban Thường trực BTS GHPGVN tỉnh Bình Dương đã tiến hành phiên họp thường kỳ, để triển khai các hoạt động Phật sự thời gian tới và thảo luận kế hoạch chuẩn bị An cư Kiết hạ PL.2566 – DL.2022.

Ban Thông tin Truyền Thông Phật giáo tỉnh và Hội Hữu nghị Việt Nam tỉnh Bình Dương tổ chức chuyến đi hoạt động từ thiện tại Gaya - Ấn Độ

Thực hiện chương trình phối hoạt động đã được ký kết, Ban Thông tin Truyền thông GHPG Việt Nam tỉnh Bình Dương và Hội Hữu nghị Việt Nam tỉnh Bình Dương đã vận động Hội viên Hội Hữu nghị Việt Nam - Ấn Độ và Y Bác sỹ, Nhân viên Bệnh viện Đa khoa Medic tỉnh tổ chức chuyến đi hoạt động từ thiện, văn hoá, tính ngưỡng tâm linh tại Gaya - Ấn Độ từ ngày 27-31/3/2022.

Bình Dương: Lễ ký kết phối hợp hoạt động của Ban TT-TT Phật giáo tỉnh với Hội Hữu nghị Việt Nam - Ấn Độ tại tỉnh Bình Dương giai đoạn 2022-2027

Chiều ngày 23/02/2022, tại Trung tâm Văn hoá Tượng Phật Niết Bàn - chùa Hội Khánh (phường Phú Cường, TP. Thủ Dầu Một), Ban Thông tin Truyền thông GHPGVN tỉnh Bình Dương đã diễn ra lễ ký kết chương trình phối hợp hoạt động giữa Ban TT-TT với Hội Hữu nghị Việt Nam - Ấn Độ tại tỉnh Bình Dương giai đoạn 2022-2027, đồng thời triển khai các hoạt động Phật sự trong thời gian tới.

Bình Dương: Trang nghiêm lễ tưởng niệm Đức Thánh Tổ Ni Đại Ái Đạo và công bố quyết định nhân sự Phân ban Ni giới tỉnh nhiệm kỳ 2022-2027

Sáng ngày 10/03/2022 (nhằm ngày 08/02 năm Nhâm Dần), Phân ban Ni giới GHPGVN tỉnh Bình Dương đã trang nghiêm cử hành lễ tưởng niệm Đức Thánh Tổ Ni Đại Ái Đạo và chư Tôn Trưởng lão tiền bối Ni Việt Nam hữu công tại chùa Từ Huệ (xã Lai Hưng, huyện Bàu Bàng), đồng thời công bố quyết định nhân sự Phân ban Ni giới tỉnh nhiệm kỳ 2022-2027.

THÔNG BÁO TỔ CHỨC ĐẠI GIỚI ĐÀN THIỆN AN

Căn cứ tinh thần Nghị quyết Đại hội Đại biểu Phật giáo tỉnh Bình Dương, lần thứ X nhiệm kỳ 2022 -2027; - Căn cứ chương trình hoạt động Phật sự năm 2022 của Ban Trị sự GHPGVN tỉnh Bình Dương; - Được sự chấp thuận của Ban Thường trực Hội đồng Trị sự GHPGVN, Ban Tăng sự Trung ương GHPGVN về việc cho phép Ban Trị sự GHPGVN tỉnh Bình Dương tổ chức Đại Giới đàn Thiện An; - Được sự cho phép của Sở Nội vụ (Ban Tôn giáo) tỉnh Bình Dương; Ban Thường trực Ban Trị sự GHPGVN tỉnh Bình Dương trang nghiêm tổ chức Đại Giới đàn Thiện An cho Tăng Ni có đủ điều kiện thọ giới tu học như sau:

Bình Dương: Ban Thường trực Ban Trị sự Phật giáo tỉnh triển khai Phật sự đầu năm Nhâm Dần – 2022

Sáng ngày 04/03/2022, tại Trung tâm Văn hoá Tượng Phật Niết Bàn - chùa Hội Khánh (phường Phú Cường, TP. Thủ Dầu Một), Ban Trị sự GHPGVN tỉnh diễn ra cuộc họp định kỳ của toàn Ban trị sự nhiệm kỳ X, để triển khai hoạt động Phật sự sắp tới của Phật giáo tỉnh, dưới sự chủ trì của Hòa thượng Thích Huệ Thông - Phó Tổng Thư ký HĐTS, Chánh Văn phòng II Trung ương Giáo hội, Trưởng ban Trị sự GHPGVN tỉnh Bình Dương.

Ban Thông tin Truyền thông Phật giáo tỉnh Bình Dương ra mắt nhân sự nhiệm kỳ mới 2022 -2027

Chiều ngày 20/02/2022, tại Trung tâm Văn hoá Tượng Phật Niết Bàn - chùa Hội Khánh (phường Phú Cường, TP. Thủ Dầu Một), đã diễn ra phiên họp công bố và ra mắt nhân sự Ban Thông tin Truyền thông GHPGVN tỉnh Bình Dương nhiệm kỳ 2022 -2027, dưới sự chủ trì phiên họp của ĐĐ.Thích Thiện Hưng - Phó ban Trị sự kiêm Trưởng ban Thông tin Truyền thông Phật giáo tỉnh, cùng chư Tôn đức Tăng Ni thành viên trong Ban TTTT tỉnh đồng tham dự.

Bình Dương: Họp mặt đầu xuân Nhâm Dần 2022 và khánh tuế chư Tôn đức trong Thường trực Ban Trị sự Phật giáo tỉnh

Lại một mùa xuân nữa trở về trên quê hương đất Việt, xuân Nhâm Dần 2022. Trong không khí hân hoan tưng bừng đón chào Tết nguyên đán, Tết cổ truyền của dân tộc, đây là dịp để cho tất cả mọi người quay về sum hợp bên gia đình, bên tổ tiên, ông bà, cha mẹ và bạn bè, chúc tụng nhau những gì tốt đẹp nhất, và điều đó đã trở thành nét văn hoá độc đáo từ ngàn đời của dân tộc.

Bình Dương: Lãnh đạo Thành ủy, HĐND, UBND, UBMTTQVN TP. Thủ Dầu Một chúc mừng năm mới đến Phật giáo tỉnh

Trước thềm năm mới xuân Nhâm Dần, chiều ngày 27/01/2022, đoàn lãnh đạo Thành uỷ, HĐND, UBND, UBMTTQ TP. Thủ Dầu Một do Ông Nguyễn Văn Đông - Ủy viên Thường vụ Tỉnh uỷ, Bí thư Thành uỷ TP.Thủ Dầu Một làm trưởng đoàn; Bà Nguyễn Thu Cúc - Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân (UBND) TP. Thủ Dầu Một; cùng các thành viên trong đoàn đã đến thăm và chúc mừng năm mới tới Thường trực Ban Trị sự Phật giáo tỉnh Bình Dương tại VP. Ban Trị sự - Tổ đình Hội Khánh (phường Phú Cường, TP. Thủ Dầu Một).

van nghe chao mung hoi thao hoang phap 2011
Vững niềm tin Phật - Clip13
Xem thêm >>