Giáo Lý Vô Ngã

Cái mà người ta thường gọi là linh hồn, ngã hay cái tôi, là để ám chỉ một thực thể tuyệt đối, trường cửu trong con người, bản thể bất biến đằng sau thế giới hiện tượng hằng biến. Theo một vài tôn giáo, mỗi người có một linh hồn tách biệt như thế do Chúa tạo dựng, và linh hồn ấy sau khi chết sẽ vĩnh viễn sống trong địa ngục hay thiên đường. Số phận nó tùy thuộc vào sự phán xét của đấng sáng tạo ra nó.
Theo một vài tôn giáo khác, linh hồn ấy trải qua nhiều đời sống, cho đến khi nó hoàn toàn trong sạch và cuối cùng trở thành đồng nhất với Thượng đế hay Phạm thiên Brahman, Linh hồn phổ quát hay Àtman từ đấy nó phát xuất. Linh hồn hay nga trong con người là cái suy nghĩ, cảm giác, và nhận thưởng phạt về tất cả mọi hành vi thiện ác của nó. Một quan niệm như thế gọi là Ngã kiến.

Giáo Lý Vô Ngã

Phật giáo là tôn giáo độc nhất trong lịch sử tôn giáo nhân loại phủ nhận hiện hữu của một linh hồn, Ngã hay Àtman như thế. Theo giáo lý Phật, ngã kiến là một niềm tin sai lạc, không tương ứng với thực tại, và nó phát sinh những tư tưởng tai hại về "tôi" và "của tôi", dục vọng ích kỷ không biết chán, sự chấp thủ, sân hận, ác độc, kiêu căng ngã mạn, và những cấu uế ô nhiễm khác cùng nhiều rắc rối. Nó là nguồn gốc của mọi rối ren trên đời, từ những tranh chấp cá nhân cho đến chiến tranh giữa các dân toc. Tóm lại, tất cả mọi sự tác quái trên thế gian đều bắt nguồn từ quan niệm sai lạc này.
Có hai ý tưởng thâm căn cố đế trong tâm lý con người: tự vệ và tự tồn. Vì muốn tự vệ con người đã dựng nên Thượng đế để nương tựa, để được che chở, được an ninh bảo đảm, như một đứa trẻ nương tựa vào cha mẹ. Vì muốn tự tồn người ta đã sáng tạo ra ý tưởng về một linh hồn bất tử hay Atman sẽ sống mãi đến bất tận. Trong ngu si, yếu đuối, sợ hai, khát khao, người ta cần hai điều ấy để tự trấn an, tự vỗ về; vì lý do đó họ bám vào đấy một cách cuồng tín và hăng say.
Giáo lý Phật không dung dưỡng sự ngu si, yếu đuối, sợ hãi, khát khao ấy, mà cốt làm con người sáng mắt ra bằng cách trừ khử, tiêu diệt, nhổ tận gốc những thói này. Theo Phật giáo, những ý tưởng của chúng ta về thượng đế và linh hồn là sai lạc, trống rỗng. Mặc dù những ý tưởng ấy được phát triển sâu đậm, dệt thành những chủ thuyết, tất cả đều là những dự phóng  tinh vi của óc tưởng tượng được gói ghém trong một mớ danh từ triết lý và siêu hình phức tạp. Những ý tưởng này đã ăn sâu gốc rễ trong tâm lý con người, gần gũi thân thiết với họ đến nỗi họ không mong nghe, cũng không muốn hiểu một đạo lý nào ngược lại.
Đức Phật biết rõ điều ấy, ngài dạy rằng giáo lý của ngài "đi ngược dòng" (patisotagàmi), trái ngược với những dục vọng ích kỷ của con người. Bốn tuần lễ sau khi giác ngộ, ngồi dưới một gốc cổ thụ, ngài tự nhủ: "Ta đã thực chứng một sự thực sâu xa, khó thấy, khó hiểu... chỉ những bậc trí mới hiểu thấu. Những người bị đam mê chế ngự, bị vo minh vây phủ không thể nào thấy chân lý này, vì nó ngược dòng, nó cao siêu, sâu kín, tế nhị vàkhó nghĩ bàn."
Nghĩ thế, đức Phật đã do dự một lúc: "Có phải vô ích không nếu ta cố giảng giải cho thế gian Chân lý mà ta đã chứng nhập?" Rồi ngài so sánh thế gian như một ao sen: trong ấy có nhiều hoa còn ở dưới mặt nước, có những hoa khác chỉ vừa ló lên trên mặt nước, nhưng cũng có những bông hoa đã vươn lên khỏi mặt hồ và không còn đong chạm với nước. Cũng thế trong thế gian này, trình độ phát triển của con người khác nhau. Có một số người sẽ hiểu được Chân lý. Vì thế đức Phật quyết định giảng dạy chân lý ấy[1]. 
Lý Vô ngã là kết quả tự nhiên, la hệ luận của phân tích Ngũ uẩn và Duyên khởi (hay duyên sinh, paticca-samuppàda)[2]. 
Trong phần thảo luận về Diệu đế thứ nhất (Khổ đế, dukkha), chúng ta đã thấy cái mà ta gọi linh hồn hay cá thể được cấu tạo bởi năm uan, và khi phân tích kỹ năm uẩn ta không thấy có gì đằng sau chúng có thể gọi được là Tôi, Àtman hay Ngã, hay bất cứ bản thể trường tồn bất biến nào. Đấy là phương pháp phân tích. Ta cũng có kết quả tương tự khi xét kỹ luật duyên khởi, phương pháp tổng hợp, và theo luật này thì không có gì trên thế gian là tuyệt đối. Mọi sự vật (pháp) đều giới hạn, tương đối, và phụ thuộc lẫn nhau. Đây là thuyết tương đối của Phật giáo.
Trước khi thưc sự đi vào vấn đề Vô ngã, ta nên có một ý niệm sơ qua về luật duyên khởi. Nguyên tắc của lý thuyết này được tóm tắt trong một công thức gồm 4 dòng:
Cái này có, thì cái kia có (imasmim sati idamhoti).
Cái này sinh, thì cái kia sinh (imassuppàda idam uppajjati).
Cái này không, thì cái kia không (imasmim asati idam na hoti).
Cái này diệt, thì cái kia diệt (imassa nirodhà idam airujjhata)[3]. 
Theo nguyên tắc điều kiện tính, tương đối tính và tính ho tương tùy thuộc ấy, sự tiếp tục của đời sống và sự chấm dứt của nó được giải thích trong một công thức chi tiết gọi là duyên khởi, (nghĩa là sự sinh khởi có điều kiện hay duyên) gồm 12 yếu tố:
1- Vô minh (làm) duyên (cho) hành (những hoạt động cố ý hay nghiệp) (avijjàpaccayà samkhàvà).
2- Hành (làm) duyên (cho) thức (samkhàrapaccayà vinnànam).
3- Thức (làm) duyên (cho) danh sắc (những hiện tượng tâm lý và vật lý) (Vinnànapaccayà nàmarùpam).
4- Danh sắc (làm) duyên (cho) lục nhập (5 giác quan và ý thức) (Nàmarùpapaccayà salàyatanam).
5- Lục nhập (làm) duyên (cho) xúc (động chạm, tiếp xúc) (salàyatanapaccayà phasso).
6- Xúc (làm) duyên (cho) thọ (cảm giác) (phassapaccayà vedanà).
7- Thọ (làm) duyên (cho) ái (khao khát ham muốn) (vedanàpaccayàtanhà).
8- Ái (làm) duyên (cho) thủ (bám víu, giữ lấy) (Tanhapaccayà upàdànam).
9- Thủ (làm) duyên (cho) hũu (quá trình sinh ra và trơ thành) (upàdànapaccayà bhavo).
10- Hữu (làm) duyên (cho) sinh (sự sống, sinh ra) (Bhavapaccayà jàti).
11- Sinh (làm) duyên (cho) 
12- Lão (già) tử (chết) ưu bi khổ não (buồn lo đau đớn) (Jàtipaccayà jaràm maranam).
Đây là quá trình theo đó sự sống đã phát sinh, tồn tại và tiếp diễn. Nếu ta đảo ngược công thức lại, ta sẽ đi đến sự chấm dứt của quá trình:
Vô minh diệt thì hành diệt, hành diệt thì thức diệt, thức diệt thì danh sắc diệt, danh sắc diệt thì lục nhập diệt v.v.. cho đến khi sinh lão, tử, ưu bi khổ não... diệt.
Cần nhớ rõ một điều rằng mỗi yếu tố trên đây đều vừa là nhân vừa là quả, nó vừa bị định đoạt bởi (paticcasamuppanna), và vừa làm điều kiện cho (paticcasamuppàda)[4]. Bởi thế chúng đều là tương đối, phụ thuộc lẫn nhau và liên quan với nhau, không có cái gì là tuyệt đối hay biệt lập, do đó mà Phật giáo không công nhận có "nguyên nhân đầu tiên" như ta đã thay trước kia[5].  Duyên khởi nên xem như một vòng tròn, chứ không nên xem là một sợi xích[6]. 

Tin khác:
   Phật Học
GHPGVN Bình Dương: tổ chức Lễ tưởng niệm Đại lão Hòa thượng Thích Trí Tịnh

Sáng nay (ngày 2-4-2014), GHPGVN Bình Dương đã tổ chức Lễ tưởng niệm Đại lão Hòa thượng Thích Trí Tịnh, Đệ nhất Phó pháp chủ Hội Đồng chứng minh, Chủ tịch Hội Đồng Trị sự GHPGVN. Hòa thượng Thích Trí Tịnh viên tịch ngày 28-3-2014, trụ thế 98 tuổi, hạ lạp 69.

Bình Dương chuẩn bị tổ chức quy mô Đại lễ Phật đản 2014 quy mô và hoành tráng

Sáng nay (ngày 25-3), GHPGVN Bình Dương đã tổ chức cuộc họp triển khai Kế hoạch tổ chức Đại lễ Phật đản Bình Dương 2014.

Chùa Thới Hưng (TX. Thuận An): Niềm vui lễ lạc thành

Ngày 23-2-2014, chùa Thới Hưng, TT. Lái Thiêu, TX. Thuận An đã tổ chức Lễ lạc thành chùa.

Mừng xuân an lạc

Nam mô Bổn sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính gửi: Chư Tôn đức Hòa thượng, Thượng tọa, Ni trưởng, Ni sư, Đại đức Tăng, Ni và quý Phật tử tỉnh Bình Dương.

Xuân viên mãn

Khí trời lành lạnh ôm ấp trong lòng những chồi hoa đang đâm chồi nở nụ vui đón mùa xuân. Hoa nở tươi đẹp để tô điểm cho mùa xuân hay bởi do mùa xuân nên hoa mới có đủ điều kiện rộn ràng nở rộ?

LỄ CẦU AN ĐẦU NĂM GIÁP NGỌ 2014

CHÙA LONG SƠN P PHÚ MỸ TPTDM BÌNH DƯƠNG CẦU AN ĐẦU NĂM GIÁP NGỌ 2014 CHÙA LONG SƠN P PHÚ MỸ TPTDM BÌNH DƯƠNG

Chủ tịch Tôn Hoa Sen: "tôi luôn nhất quán với nguyên tắc kinh doanh trung thực của nhà Phật"

Với doanh nhân Lê Phước Vũ, người đời có thể phong ông là đại gia vì nhiều tiền, nhưng vị này sống giản dị, ăn chay trường và bình thản trước mọi danh vọng được bình chọn.

Làng tỷ phú nhờ 'bàn tay Phật'

Bao đời, người dân Đắc Sở (Hoài Đức, Hà Nội) vẫn sống với nghề trồng lúa, gắn với vất vả và khốn khó. Thế rồi gần đây, họ bỗng dưng đổi đời, nhà nhà mua xe, sắm sanh vật dụng với số tiền hàng trăm triệu đồng. Họ giàu lên nhờ “bàn tay Phật”…

Tăng, Ni sinh Trường trung cấp Phật học Bình Dương: Tổ chức mừng ngày Nhà giáo Việt Nam (20-11)

Thể hiện tinh thần hoan hỷ đón mừng ngày Nhà giáo Việt Nam (20-11), sáng ngày 19-11, toàn thể Tăng, Ni sinh khóa III, Trường Trung cấp Phật học Bình Dương đã tổ chức ngày Lễ tri ơn thầy cô. Về dự có các thầy, cô trong Ban giám hiệu Trường, các giảng sư, cùng toàn thể Tăng, Ni sinh nhà trường.

Tổ chức Lễ Cầu siêu các nạn nhân tử vong vì TNGT

Tối 17-11, tại chùa Hội An - Thành phố mới Bình Dương, Ban ATGT tỉnh đã phối hợp cùng các ban, ngành có liên quan và Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo tỉnh Bình Dương tổ chức Lễ Cầu siêu cho các nạn nhân tử vong vì TNGT.

van nghe chao mung hoi thao hoang phap 2011
Vững niềm tin Phật - Clip13
Xem thêm >>